فاطمه علی زاده
"....اكنون از لحاظ فنّى مشكل بزرگى در راه يك امپراطورى وسيع
جهانى وجود ندارد و چون خرابى جنگ بيش از قرن گذشته است احتمالا
بايد حكومت واحدى را قبول كنيم يا اينكه به عهد بربريّت برگرديم و
يا به نابودى نژاد انسانى راضى شويم. "
اینها را – برتراند راسل- میگوید او فيلسوف مشهور انگليسى است و
همانند – انيشتاين- بشدّت از لزوم تشكيل حكومت واحد جهانى دفاع
كرده و معتقد است كه عدم اجراى اين طرح بالاخره به نابودى بشريّت
منجر خواهد گشت.
او معتقد است كه براى رسيدن به آن حكومت جهانى بايد زمينه فكرى
ملّتها را آماده ساخت و منجمله از تبليغات افراطى ناسيوناليستى
خوددارى نمود او مى گوید: «بايد هرگونه تبليغات افراطى
ناسيوناليستى غير قانونى شمرده شود و در مدارس به اطفال درس دشمنى
و نفرت از ملل ديگر را ندهند.»
وی فيلسوفی اريستوكرات و اشرافزاده اي است كه بدليل انتقاد از شركت
دولت انگليس درجنگ جهاني اول به 6 ماه حبس و بخاطر اشغال ويتنام
وافشاگري جنايت جنگي آمريكا درآنجا ،ازدانشگاههاي ايالت نامتحد(!)
اخراج ميشود، تااينكه سرانجام كميته اعطاي جايزه نوبل درسال 1950
اورا بخاطر كتاب مشهورش (ازدواج و اخلاق) برنده جايزه نوبل ادبيات
اعلان مي نمايد. گرچه راسل ازدريافت آن جايزه امتناع ورزيد، ولي او
غير از : برگسن، سارتر و كامو ،ازجمله فيلسوفان قرن بيستم بود كه
جايزه ادبي دريافت كرد.
راسل گرچه عمل ازدواج را باقيمانده آداب و رسوم خرافاتي وارتجاعي
مسيحيت ناميد ومبلغ روابط عشق آزاد وزناشويي شد،ولي خود چهاربار
ازدواج نمود؛ نخستین بار در 17 سالگي و آخرين بار در 80 سالگي.او
ميگفت: زنها، گرمي مورد نياز را به آخرين و پرت افتاده ترين كنج
زندگي و هستي مردها مي آورند.
راسل،استاد رياضي دان،مشهورترين فيلسوف انگليس درقرن 20 نيز بود.به
نقل از بعضي از مورخين، هيچ فيلسوف قرن بيستم به اوج مشهوريت
اونرسيد. راسل فلسفه را وسيله اي براي اعتراض اجتمايي و سياسي
ودفاع از شرف و حيثيت رنجبران وصلح ناميد.اوكتاب زندگي نامه
خودراباجمله زير شروع ميكند : سه شوق ساده ولي عظيم به زندگي ام
گرمي دادند؛ همدردي غيرقابل تحمل با رنج هاي بشر، علاقه وكنجكاوي
براي شناخت فلسفي، و تشنگي ونياز به عشق و محبت. او تاكيد ميكند كه
شوق عشق،انسان راازتنهايي نجات ميدهد، عشقي كه هميشه شعله اميد
شاعران و مقدسين را برافروخته است، وعشق به شناخت يعني كوشش براي
جهاني انساني و صلح جويانه.راسل فلسفه خودرا اتم گرايي منطقي ناميد
كه باكمك نظريه اتم و جزء گرايي،قصد تفسير ودرك جهان را دارد.به
نظر او ميتوان كل جهان پيچيده را بصورت اتم، تجزيه وتفسيركرده
وواقعيات راتاكوچكترين اجزاء آن شناخت ونام گذاشت.راسل يكي از
مشهورترين فيلسوفان جزء گرا و تجزيه و تحليل است.
برتراند راسل درسال 1872 درانگلستان بدنيا آمد ودرسال 1970 درسن 98
سالگي درآنجا درگذشت.اوازخانواده اي لرد و اشراف ليبرال برخاسته
بود.راسل پايه گذار منطق مدرن رياضي است كه درآغاز قرن 20 بخش مهمي
ازتاريخ رياضيات وفلسفه را بخود اختصاص داده بود.اودر كتاب
اتوبيوگرافي اش مينويسد كه مهمترين واقعه زندگي اش،آشنايي با آثار
آويكله ، رياضي دان يونان باستان،در 11 سالگي بود.راسل خودرا تحت
تاثير فلسفه لايبنيتز و فرجه نيز ميدانست. او بعدها گاهي درزندگي
چنان بي پول و مفلس شد كه نميتوانست حتا بليت اتوبوس شهري را بخرد
وهرگاه كه سرمايه اي بهم ميزد،به سازمانهاي سياسي منتقد و انسانهاي
نيازمند كمك مالي مينمود.راسل براي شركت درتصميم گيري هاي
سياسي،چندبار كانديد براي انتخابات مجلس شد ولي تودههاي
ناسيوناليست و سنتي انگليس ازانتخاب اوسرباز زدند.اوبه كشورهاي
مختلف دوران جنگ سرد مانند: چين،شوروي،ژاپن و آمريكا سفر كرد وبا
افراد مشهوري مانند : انيشتين، چوئن لاي، خروشچف، نهرو و كندي شخصا
آشنا گرديد.
او ميگفت ارزش فلسفه درآن است كه هميشه نامشخص وشكاك بماند چون
آن،علم منطق نيست ،كسيكه ميخواهد فيلسوف شود بايد ترس از مزخرفات و
پرسشهاي پوچ نداشته باشد، در اين جهان شناختي يافت نميشود كه آدم
عقلگرايي به آن شك نكند. راسل تاآخرعمر شكاك ماند چون فكر ميكرد
حتا حقيقت واقعيات ملموس را نيز نمي توان دريافت.صاحبنظران دليل
شكاكي اورااعتقاد نداشتن وي يه نظريات متافيزيكي ميدانند،چون او
ايماني به مقوله هاي متافيزيكي مانند: خدا، آزادي ،روح ابدي و غيره
نداشت.راسل ميگفت گرچه جوابهاي متافيزيكي قانع كننده نيستند، با
اين وجود بايد به طرح پرسش هاي متافيزيكي پرداخت، چون اگر ما فقط
به شناخت منطقي راضي شويم و به آن تكيه كنيم، فلسفه پويايي خودرا
از دست داده و مي ميرد.اهل نظر دليل آته ايست شدن راسل را بدين سبب
ميدانند كه اوبراي جواب موضوعات متافيزيكي دلايل علمي مي جويد كه
قابل كشف نيستند. او ميگفت فلسفه، استفاده عملي و روزمره ندارد
وتنها هدف آن شناخت خود و جهان است.مادرقرني تيره و خطرناك بسر
ميبريم و اين ترسها موجب جستجوي شناخت و دانايي انسان ميشوند.
اوازاخطاردهندگان قرن گذشته بشريت بود و ميگفت ضروري ترين وسيله اي
كه انسان براي سعادت نيازدارد، شعور و تفاهم است.
از جمله آثار راسل: اصول منطقي رياضيات- تاريخ فلسفه درغرب-ازدواج
و اخلاق- متفكرين فلسفه غربي- فلسفه ماده- الفباي نظريه نسبيت-
تسخير خوشبختي- آزادي و سازمان گرايي- و اتوبيوگرافي اش هستند. او
بخاطر كتاب ( ازدواج و اخلاق ) جايزه نوبل رااز آن خودساخت.اين
كتاب او مبلغ روابط عشقي و زناشويي آزاد شد.كتاب (تاريخ فلسفه غرب)
يكي از پرفروش ترين كتابهاي قرن 20 بود.
ازجمله فعاليتهاي عملي او : دفاع از آزادي و حقوق زنان، تبليغ ايده
هاي سوسياليستي، دفاع از سربازان فراري دو جنگ جهاني، مخالفت با
قرارداد غيرعادلانه ورساي، مبارزه عليه جنايتهاي استالين، مبارزه
با ضدكمونيست بودن بورژوازي سودجو، مبارزه عليه سوء استفاده از
مالكيت خصوصي، و مبارزه عليه فاشيسم و هيتلر ، مي باشند. ازجمله
تقاضاهاي اخلاقي او: تبليغ عشق بجاي تنفر، همكاري بجاي رقابت، و
صلح بجاي جنگ، بودند.
