پر
فروشترین و فراوانترین کتابی که در دنیا منتشر میشود، کتاب مقدس
است. کتاب مقدس که کتاب دینی مسیحیان و یهودیان است ، اولین کتابی
است که به چاپ رسیده است . بجز قرآن ، تنها کتابی است که تاریخ
آفرینش جهان و ظهور انبیای الهی ( حضرت ابراهیم ، حضرت نوح و ما
بقی رسولان ) را به تفصیل بیان داشته است و بالاخره کتابی است که
سالها در کنیسه ها ، کلیساها و مدارس دینی یهودیان و مسیحیان مورد
بحث و بررسی بوده است . کتاب مقدس شامل دو بخش است : عهد عتیق و
عهد جدید .
عهد جدید مجموعه ای از انجیلهای چهارگانه وسایر متون پایه ای
مسیحیت است ولی عهد عتیق که به کتاب مقدس خاقانی هم معروف است
ابتدا تنها کتاب دینی یهودیان بوده و آنها آن را با نام ساده ی "
کتب ( اسفار ) " میشناختند.
ولی بعدها مسیحیان نیز آن را جزء کتاب مقدس خویش دانسته اند و نام
عتیق را بر آن نهاده اند .عهد عتیق تا چندین قرن به عنوان کهن ترین
کتاب دینی جهان شناخته میشد ولی امروزه محققین ، نظرات متفاوتی
راجع به این عقیده دارند . بعضی آن را تایید و بعض آن را رد میکنند
که قبل از پرداختن به این موضوع لازم است که کتاب مقدس را بیشتر
بشناسیم .
فهرست کتاب مقدس یهودیان شامل 39 عنوان است که این 39 عنوان در سه
بخش کلی خلاصه میشود : تورات ( torah ) کتب انبیا ( nabiim) و
نوشته ها یا صحیفه ها ( kethubim )
نبیئیم ( کتاب انبیا ء )
عنوان از کتاب های عهد عتیق جز ء کتب انبیا ء محسوب میشود مانند
کتاب زکریا که شامل هشت رویا است که در هر کدام خدواند مژده ای به
قوم یهود میدهد .
و پیشگویی های زیادی درباره مسیح موعود کرده است و به دلیل همین
پیشگوئی ها این کتاب از معروفیت خاصی برخوردار است . یا کتاب صفنیا
که میگویند احتمالا صفنیای نسبی آن را حدود 625 ق . م نوشته است .
وپیشگوئی های وی در مورد داوری و مجازات خداوند برای گناهکاران است
.
کتوبیم ( نوشته ها یا صحیفه ها )
کتاب از کتابهای مقدس تحت عنوان صحیفه یا نوشته شناخته میشوند .
کتاب مزامیر ازین دسته است . این کتاب مجموعه ای از شعر و و سرود (
مزمور ) است که هفتاد و دو مزمور به داوود نبی و دو مزمور به
سلیمان نبی ، داوزده مزمور به آساف ، نه مزمور به خاندان قورح و
بالاخره یک مزمور به موسی نبی منتسب است .
تورات ( اسفار پنج گانه )
تورات که مهمترین و معروفترین بخش کتابهای عهد عتیق است همان کتابی
است که به موسی نسبت داده شده است . این مجموعه اسفار پنج گانه یا
پنتاتوک ( Pentateuch ( نیز خوانده میشود . پنتاتوک واژه ای یونانی
است به معنای کتب پنج گانه و تورات واژه ی عربی بر مبنای آموزه و
دستور است . این اسفار یا کتب عبارتند از سفر پیدایش ، سفر خروج ،
سفر اعداد و سفر تثنیه .
سفر پیداییش ( genesis)
کتاب پیدایش که اولین کتاب عهد عتیق و تورات است ،پنجاه فصل دارد.
یازده فصل اول آن اختصاص به شرح آفرینش دنیا ، خلق انسان ، هبوط
انسان ، آغاز تاریخ بشر ، آغاز هنر و صنایع دستی ، و چگونگی پیدایش
زبانها و قومهای گوناگون و ... دارد .
از فصل دوازده به بعد داستان زندگی پیامبران الهی آغاز میشود .
حضرت ابراهیم ، حضرت اسحاق ، حضرت یعقوب و پسران ایشان و سرانجام
شرح زندگی یوسف در مصر، مطالب سی و هشت فصل دیگر این کتاب است .
سفر خروج ( exodus )
کتاب خروج ، روایت خروج بنی اسراییل از مصر است . دوازده فصل اول ،
از وضعیت اسفناک بنی اسراییل سخن میگوید و ظهور موسی و بلایایی که
بر سر فرعون می آید و نهایتا خروج بنی اسراییل به رهبری موسی از
مصر .
پس از آن سرگردانی چهل ساله ی بنی اسراییل به دلیل نافرمانی از
خداوند ، نزول ده فرمان بر موسی و شرح احکام و دستوراتی که درباره
ی قربانی حیوانات و دیگر مراسم ها برای آمرزش گناهان بنی اسراییل
بر موسی نازل شد ، موضوعات بعدی این کتاب هستند . این سفر چهل فصل
دارد .
سفر لاویان ( Leviticus)
در سفر خروج ( فصل 25 ) هنگامی که موسی به کوه طور میرود خدای
اسراییل ( یهود ) تخت و بارگاه باشکوه خود را به وی نشان میدهد و
خواستار آن میشود که بنی اسراییل دقیقا مشابه آن معبد را برایش
بسازند . موسی بعد از بازگشت از کوه طور گروهی را متولی این معبد
مینماید . انان کاهن خوانده میشوند و بدلیل انتسابشان به قبیله ی
لاوی ، لاویان نام گرفتند .
سفر لاویان در بیست و هفت فصل به شرح وظایف این گروه میپردازد و
مراسم مذهبی را که توسط کاهنان اجرا میشد ، توضیح میدهد .
سفر اعداد ( numbers)
این کتاب حاوی حوادثی است که در بیابان بین راه مصر وسرزمین موعود
بر قوم اسرائیل گذشته است . این سفر به این جهت اعداد نامیده میشود
که در آن شرح سرشماری قوم اسرائیل در بیابان سینا و تعیین جایگاه
قبائل و تقسیم آنها را به تفصیل بیان داشته است .
علاوه بر این سر شماری ، در کتاب اعداد چگونگی تمرد و نااطاعتی بنی
اسرائیل از فرمان خدا مبنی بر حمله به سرزمین موعود ، مستولی شدن
ترس بر قوم ، سرگردانی چهل ساله ی انها در بیابان ، و فراز و نشیب
های قوم در این سرزمین ... در سی و شش فصل عنوان شده است .
سفر تثنیه ( deuteromony)
رویدادهای نوشته شده در این کتاب از آنجا آغاز میشود که قوم بنی
اسرائیل ، پس از چهل سال سرگردانی در بیابان ، به کنار رود اردن
رسیده اند و سرزمین موعود در آنسوی رود قرار دارد . موسی در فصلهای
12 تا 16 دستورات خداوند را برای بنی اسرائیل بازگو میکند و از 21
الی 26 قوانین مربوطه به روابط بین مردم را مورد بررسی قرار میدهد
. در بخش آخر کتاب ، موسی جانشینی برای خود تعیین میکند تا قوم بنی
اسرائیل را به سوی سرزمین موعود رهبری کند . و سپس به بالای کوه
نبو میرود و در سن صد و بیست سالگی چشم از جهان فرو میبندد . سفر
تثنیه 34فصل دارد .
نسخه های عهد عتیق
مطالبی که در بعضی از قسمتهای عهد عتیق مطرح شده بسیار کهن است .
تاریخ آفرینش جهان ، داستان زندگی حضرت نوح و حضرت ابراهیم و ...
متعلق به هزاران سال قبل می باشد . اما کهن ترین نسخه ای که ازین
مطالب در دست است متعلق به حداکثر ده قرن پیش است . قدیمی ترین
نسخه کامل عهد عتیق موجود در کتابخانه ی دانشگاه کمبریج به نیم ی
سده نهم میلادی و نسخ موزه ی بریتانیا و کتابخانه واتیکان به سده ی
دهم تعلق دارد . عده ی زیادی از محققین معتقدند که روایات عهد عتیق
از گذشته ی دور نسل به نسل انتقال یافته ، بر حجم ان افزوده شده و
در ان افزایش و کاهشهایی صورت گرفته است . در برخی ازین کتابها ،
داد ه های تاریخی و جغرافیایی ، شرح حوادث و اسامی افراد و
مکانهایی امده است که بسیاری از انها مورد تایید کشفیات جدید
باستانشناسی قرار گرفته است . این نشانگر تداوم روایات باستانی در
درون ویرایش های جدید است .
عهد عتیق جدید
در کنار دریای مرده، در جوار خرابه های قمران ، دیواره های
کوهستانی قرار دارد و در میانه ی ان غار صعب العبور واقع است . در
سال 1947 یک عرب شبان وارد این غارها شد و انبوهی از طومارهای
قدیمی را کشف کرد . خبر به امریکایی ها و یهودیان مستقر در فلسطین
رسید . بخشی از طومارها به تصرف یهودیان در امد و بخش دیگر به
وسیله ی امریکاییان به نیویورک انتقال یافت . کمی بعد ، این بخش
نیز بوسیله ی یهودیان به مبلغ دویست و پنجاه هزار دلار خریداری و
به محل مخصوص در بیت المقدس منتقل شد . بررسی های بعدی اهمیت فوق
العاده این کشف را فاش ساخت و آشکار نمود که طومار ها ی دریای مرده
( نامی که اسناد فوق به ان شهرت یافته اند ) بقایای کتابخانه ای
مخفی لیسنی ها است . بدین سان ، این حادثه مهمترین اکتشاف تاریخ
دانش باستان شناسی است . طومارهای دریای مرده شامل کتب فراوان به
زبانهای عبری ، آرامی ، یونانی ، لاتین ، نبطی و عربی است .در این
مجموعه متن کامل عهد عتیق بجز کتاب استر نیز بدست امده که قدمت ان
به یک سده پیش از میلاد مسیح میرسد . این مجموعه ثابت میکند که در
ان زمان روایتهای متعددی از تورات وجود داشته است . گفتیم که پیش
ازین کشف ، کهن ترین نسخه های عهد عتیق تنها با سده های نهم و دهم
میلاد قدمت داشت .
قدیمیترین صاحبان عهد عتیق
لیسنی ها که طومارهای دریای مرده منتسب به انهاست ، فرقه ای از
یهودیان بودند که قبل از میلاد مسیح در فلسطین میزیسته اند . آنها
از حوالی سال صد و چهل ق.م تا اواخر سده ی اول میلاد به مدت 240
سال در این غارها زندگی پنهان داشته اند . محققین علت پناه بردن
انان به مناطق دور دست را هم سرکوب ایشان به دست کاهنان یهودی
میدانند و هم تمایل خود ایشان به گریز از جامعه فاسد یهودی . انها
خود را از جامعه شیطانی جداکردند و جماعت مترودی را تشکیل دادند و
بر اساس قوانین خود جامعه خود را اداره میکردند . آنها به پیامبر
اخر الزمان اعتقاد ویژه ای داشتند و احتمالا همین اعتقاد باعث شد
که در حوالی سال 68 میلادی به عربستان امده باشند .محققین زاهدان
یهودی را که در آستانه ی ظهور پیامبر اسلام (ص) در عربستان میزیسته
اند را از همین نسل میدانند .
اگر اکنون بعد از حدود 56 سال از پیدا شدن طومارها، هنوزعهد عتیق
مندرج در آنها منتشر نشده است ، ولی با توجه به اطلاعاتی که محققین
در امور انتساب این اسناد به لیسنی ها داده اند ، میتوان حدس زد که
به احتمال زیاد تفاوتهای فاحش بین تورات کنونی و تورات موجود در
طومارها وجود دارد و انتشار این عهد عتیق جدید تحولی در عظیم در
تاریخ ادیان ایجاد کند .
دریای مرده ( بحر المیت – dead sea )
دریاچه ای است شور به وسعت 940 کیلومتر مربع در بیست و چهار
کیلومتری شرق بیت المقدس که رود اردن به ان میریزد . در اسفار پنج
گانه ازین دریاچه با نام های ، دریا ، دریای شرق ، دریای عربا (
araba sea ) مکرر یاد شده است .
